Türkiye'nin fıstık üretiminde son yıllarda önemli bir merkez haline gelen Batman'da, üreticilerin yaşadığı hastalık, zararlı ve verim kaybı sorunlarına yapay zekâ destekli çözüm geliyor.
Boğaziçi Teknopark Batman Girişim Ofisi bünyesinde geliştirilen FATGES, Antep ve Siirt fıstığına özel olarak eğitilen yapay zekâ teknolojisiyle çiftçilerin tarladaki sorunları hızlı ve doğru şekilde tespit etmesine, toprak analizlerini anlamlandırmasına ve üretim süreçlerini daha verimli yönetmesine yardımcı oluyor.
Batman'da 129 binin üzerinde dekarlık alanda fıstık üretimi yapılırken, bu alanların yalnızca yüzde 2'sinin profesyonel ziraat mühendisliği hizmetlerinden yararlanabildiği belirtiliyor. Üreticilerin büyük bölümünün hastalık ve zararlılarla ilgili teşhis ve mücadele süreçlerinde geleneksel bilgi aktarımına başvurması, yanlış müdahaleler ve verim kayıpları riskini artırıyor. FATGES ise teknolojiyi doğrudan üreticinin kullanımına sunarak bu açığı kapatmayı hedefliyor.
Bir Yaprak Fotoğrafı, Hastalığın Teşhisi İçin Yeterli
'Fıstık ve Tarımsal Gelişim Entegre Sistemleri' ifadesinin kısaltmasından oluşan FATGES, Antep ve Siirt fıstığına özel geliştirilen yapay zekâ altyapısıyla üreticinin günlük tarım kararlarını kolaylaştırıyor. Çiftçi, şüphelendiği bir yaprağın fotoğrafını akıllı telefonuyla çekerek sisteme yüklediğinde, yapay zekâ hastalık veya zararlı ihtimalini analiz ederek üreticiye hızlı bir değerlendirme sunuyor.
Sistemin sunduğu çözüm bununla da sınırlı kalmıyor. Karmaşık toprak analiz raporlarını üreticinin anlayabileceği sade bir formata dönüştüren FATGES, tarlaya özel gübreleme ve ilaçlama önerilerinin oluşturulmasına yardımcı oluyor. Böylece profesyonel tarımsal danışmanlığa erişimin sınırlı olduğu bölgelerde, çiftçinin günlük üretim kararlarında dijital bir destek mekanizması oluşturulması amaçlanıyor.
Pahalı Donanımlara Gerek Kalmadan Tarlalar Takip Edilebiliyor
FATGES'in öne çıkan özelliklerinden biri de üreticinin yeni ve maliyetli bir teknolojik altyapı kurmasını gerektirmemesi. Akıllı telefon üzerinden kullanılabilen sistem, uydu görüntüleri aracılığıyla tarlaların uzaktan izlenmesine de olanak sağlıyor. Hasat döneminde artan hırsızlık riskine karşı ise isteğe bağlı akıllı güvenlik kameralarının mobil uygulamaya entegre edilmesi planlanıyor.
Bu yapısıyla FATGES, tarım teknolojisini yalnızca büyük ölçekli ve yüksek teknoloji yatırımı yapabilen işletmelerin kullanımına sunmak yerine, doğrudan küçük ve orta ölçekli üreticinin günlük hayatına taşımayı hedefliyor.
Genel Tarım Uygulamalarından Farklı: Fıstığın Dilini Öğreniyor
FATGES'i benzer tarım teknolojilerinden ayıran temel unsurlardan biri, genel amaçlı bir tarım yapay zekâsı olmak yerine doğrudan Antep ve Siirt fıstığına odaklanması. Bölgenin toprak ve iklim koşullarında yetişen bu ürünlere ilişkin özel olarak eğitilen yapay zekâ altyapısı, akademik doğrulama süreçleriyle de destekleniyor.
Projenin geliştirilme sürecinde Batman, Siirt ve Harran üniversitelerinden akademisyenlerin doğrulama katkıları sağlanırken, yazılım mühendisliği ile ziraat bilgisini aynı projede buluşturan genç ekip, bölgesel tarımın ihtiyaçlarına teknoloji tabanlı çözümler geliştirmeye odaklanıyor.
Hedef: Güneydoğu'da Her Fıstık Ağacını Akıllandırmak
Boğaziçi Teknopark'ın girişimcilik ekosistemini İstanbul'un ötesine taşıyan yapılanmalarından biri olan Batman Girişim Ofisi, bölgenin yerel ihtiyaçlarına teknoloji ve inovasyon odaklı çözümler geliştiren girişimlerin desteklenmesinde önemli bir rol üstleniyor. FATGES de bu yaklaşımın somut örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.
Girişim, önümüzdeki dönemde ilk aşamada Batman'da 1.500'ün üzerinde üreticiye ulaşmayı, ardından Siirt, Şanlıurfa ve Diyarbakır'a açılmayı hedefliyor. 'Güneydoğu'da her fıstık ağacını akıllandırmak' vizyonuyla geliştirilen FATGES, bölgenin köklü fıstık üretim kültürünü yapay zekâ ve dijital tarım teknolojileriyle buluşturarak hem üreticinin karar alma süreçlerini kolaylaştırmayı hem de tarımsal verimliliği artırmayı amaçlıyor.
Boğaziçi Teknopark çatısı altında geliştirilen bu teknoloji, bir yandan geleneksel tarım bilgisini dijital verilerle güçlendirirken diğer yandan Güneydoğu Anadolu'nun tarımsal potansiyelini yeni nesil teknolojilerle buluşturuyor. FATGES'in hedefi ise basit: Çiftçinin elindeki telefonu, tarlasının ihtiyaçlarını anlayan dijital bir ziraat mühendisinin gücüne dönüştürmek.
