HH: Sünnet nedir?
TB: Sünnet ülkemizde çoğunlukla geleneksel ve dini nedenlerle, bazen de tıbbi zorunluluk sonucunda yapılmaktadır. Tıbbi olarak karşılığı penisin (glans) baş bölümünü örten derinin cerrahi usullerle kesilip çıkartılması işlemidir. Sünnet, asla “kesip bitecek” basit bir işlem olarak değerlendirilmemelidir. Sünnetin son derece ciddi bir cerrahi müdahale yani ameliyat olduğu ve ehil doktorlar tarafından yapılması gerektiği iyi bilinmelidir. Sünnet sırasında veya sonrasında oluşabilecek komplikasyonlar da hesaplanarak asla aceleye getirilmemelidir. Unutulmamalıdır ki adı bile “SÜNNET”tir yani “FARZ” değildir.
HH: Sünnet için ameliyathane ortamı şart mıdır?
TB: Bilimin bugün itibariyle ulaştığı bu son noktada modern tıbbın gereği olarak sünnete de en az diğer cerrahi girişimler kadar önem verilmelidir. Bu önemin gereği olarak da operasyon uygun ameliyathane koşullarında gerçekleştirilmelidir. Bu yaklaşım öncelikle enfeksiyon riskini minimuma indirecektir. Sünnet olacak çocuğun (veya şahsın) gerekli hazırlıkların tamamlanmasından sonra ameliyathaneye alınması komplikasyonlardan korunma açısından son derece önemlidir.
Sünnetten önce yapılacak olan ilk muayenenin önemi
HH: Sünnet öncesi muayene önemli ve gerekli midir?
TB: Aileler çocukları için zaman zaman telefonla sünnet randevusu almak istemektedirler. Oysa sünnet olacak çocuk, doktoru tarafından sünnetten en az bir gün önce olmak üzere önceki bir tarihte tam olarak muayeneden geçirilmelidir. Testislerinin ve penisinin gelişimi, genital bölgesinde herhangi bir doğumsal veya sonradan oluşmuş anormalliğin olup olmadığının tespiti açısından bu fizik muayene çok önemlidir. Yine çocuğun sünnet için ruhi hazırlığını değerlendirmek ve ona göre yaklaşım belirlemek için de bu ilk muayene çok önemlidir.
Sünnet ne zaman, hangi yaş aralığında yapılmalıdır?
HH: Sünnet için uygun bir yaş aralığı var mıdır?
TB: Çocuk gelişim uzmanları, çocukların psikolojik olarak sorun yaşamamaları için sünnetin 2 yaşından önceki bir dönemde yapılmasını veya bu dönem kaçırıldıysa 6 yaş sonrasında yapılmasını önermektedirler. Tabii ki tıbbî zorunluluklar gereği yapılan sünnetler bunun dışında kalmaktadır.
Bunun yanında, genel kaidelerin dışına çıkmadan ama adeta her yiğidin bir yoğurt yiyişi olduğu gibi her hekimin de biriktirdiği kendi tecrübeleriyle oluşmuş prensipleri olduğunu unutmamak gerekir.
Ben tecrübelerime dayanarak, prensip gereği, 1 yaşının altında sünnet yapmamayı tercih ediyorum. İstiyorum ki dünyaya gözlerini daha yeni açmış olan bir can dünyada yaşamını sürdürebileceğini dünyaya gösterebilmesi için hiç olmazsa bir 4 mevsim geçirsin. Her mevsimi en azından bir kez yaşasın. Sıcağa mı, soğuğa mı, ev tozuna mı, polenlere mi, yoksa herhangi bir yemek ya da ilaca alerjisi var mı onu görelim, önceden bilelim.
Unutmayalım ki sünnet son derece ciddi bir cerrahi müdahaledir ve bu operasyon sırasında da zorunlu olarak bazı ilaçlar, gazlar veya kimyasallar kullanılması gerekmektedir (lokal veya genel anestezi ilaçları, antiseptikler, antibiyotikler, vs.). İşte bu sebeple 1-3 yaş aralığı çok uygundur. Çocuğun genel sağlık durumu hakkında artık bir fikir sahibi olabileceğimiz 1 yaşının üstü ve maruz kalacağı bu operasyon hakkında bir şey hatırlamayacağı için psikolojik olarak etkilenmeyeceğini düşündüğüm 3 yaş öncesi benim seçtiğim ideal sünnet yaşıdır. 1-3 yaş arası idealdir.
Sünnette acı veya ağrı olmaması nasıl sağlanıyor?
HH: Sünnet için nasıl bir anestezi gereklidir?
TB: Özellikle son yıllarda anestezi ilaçları ve cihazlarda teknolojik olarak oldukça üst noktalara erişilmiştir. Bu da lokal anestezi yerine aynen bir ameliyat mantığı ile genel anestezi veya sedasyon verilerek yapılan sünnetlerin tercih edilmesi sonucunu doğurmuştur. 6 yaş sonrasında çocuklar artık dış dünyayı çok daha iyi algılamaktadırlar. Bu yaş grubundaki çocukların sünnetle ilgili olarak kendi akranlarından aldıkları yanlış ve korkutucu bilgiler psikolojik olarak onları çok etkilemektedir. Yüzlerce TV kanalında bazı kontrolsüzce yapılan programlarda gördükleri ve işittikleriyle maruz kaldıkları bilgi kirliliği de onların bu işleme bakış açısını olumsuz yönde belirlemektedir. Bu durumda lokal anestezi ile sünnet yapmak çocuğun psikolojisi açısından neredeyse olanaksızdır. Bu durum doktoru da tercih edeceği anestezi metodu açısından yönlendirmektedir. Genel anestezi yönündeki bir yaklaşım, çocuklarda oluşabilecek psikiyatrik sorunların da ortadan kalkmasını sağlayabilmektedir.
Özellikle halkımız arasında “anestezi” uygulamaları konusunda ciddi bir ön yargı bulunmaktadır. Sünnet sırasında uygulanan anestezi daha çok sedo-analjezi adı verilen normal ameliyatlarda kullanılan anestezilerden daha hafif bir işlemdir. Tam manası ile derin bir uyku hali sağlanmasıdır. Bu derin uyku halini sağlamak dışında ek ilaçlar, kas gevşeticiler vs. verilmeyeceği için anestezi riski de son derece düşüktür.
Çocukların psikolojik konforunun sağlanması ve sonuçta ellerinden ve kollarından adeta zapt edilerek birileri tarafından tutulmalarının yaratacağı baskıdan bu şekilde uzak kalmaları sayesinde sünnetleri de işlemi gerçekleştiren doktor tarafından daha özenle yapılabilmektedir. İdeal olarak anestezi ile gerçekleştirilen sünnetlerin ameliyathane ortamında yapılmasının bir başka nedeni de budur.
Sünnet sonrası bakım
HH: Sünnet sonrası bakım nasıl olmalıdır?
TB: Sünnet sonrasında genellikle cildin kapanması ilk birkaç gün içerisinde gerçekleşmektedir. Ancak kullanılan dikişlerin erimesi, oradaki dokularda olan şişlik ve kızarıklıkların tam olarak geçmesi yine de bir hafta ile on gün arasında bir zaman alabilmektedir.
Ben, kendi bilimsel deneyim ve prensiplerim gereği çoğunlukla sünnet sahasında bir kapatıcı pansuman uygulamamaktayım. Böylece çocuk da aile de sünnetten bir-iki gün sonra yapılacak bir pansuman ve muayenenin psikolojik gerginliğine maruz kalmamaktadırlar. Sünnet sonrasında tedbiren bir antibiyotik kullanımını önermekteyim ve yine genellikle bir ağrı kesiciye ihtiyaç görülmemektedir.
Aileler genellikle sünnet sahasının çocuğun idrarını yaparken ıslanması nedeniyle yara iyileşmesi ve enfeksiyon gelişmesi açısından sorun çıkabileceği endişesini taşımaktadırlar. Halbuki çocuk idrarı ekstra bir durum olmadığı sürece steril yani mikropsuz olduğunu kabul ettiğimiz bir sıvıdır. Yani böyle bir kaygıya gerek yoktur. Sünnet sonrası cilt iyileşmesinde bir sorun yok ise çocuklar 4-5 gün sonrası banyo yapabilmektedirler.
HH: Sünnet sonrasında alt bezi bağlanabilir mi, ne giymeli?
TB: Sünnet sonrasında altına bez bağlanan çocukların bezinin hemen bağlanmasında bir sorun olmaz. Daha büyük çocuklar için ise korumalı sünnet iç çamaşırları önerilebilir. Genellikle sünnet sonrasında banyo için olur aldıktan sonra çocuklar kendi iç çamaşırlarını da rahatlıkla giyebilirler.
HH: Sünnet sonrası eve gelince nelere dikkat edilmelidir?
TB: Sünnet sonrasında en önemli sorun kanamadır. Bunun için ailelerin özellikle ilk 24 saat içinde çocuklarına dikkat etmeleri gerekmektedir. Sünnet sahasında bir miktar kızarıklık olması, çepeçevre hafif bir şişlik ve hafif bir morluk olabilecek durumlardır. Eğer bunlardan başka olağan dışı bir durum varsa mutlaka hemen doktorlarına kontrole götürülmesi gerekmektedir. Ateşlenme olması, verilen ilaçlara rağmen 24 saat içerisinde ağrının geçmemesi durumunda yine doktor kontrolü şarttır.
Sünnet ailelerin erkek çocukları için verecekleri en önemli kararlardan birisidir. Dolayısıyla ileride pişman olmamak ve karşılaşılabilecek sorunları engellemek için bütün bu belirtilen noktalara azami dikkat edilmelidir.
